Toilet blijft doorlopen: zo los je het op

Een doorlopend toilet is het soort probleem waar mensen maanden mee leven. Het is niet dringend, het maakt weinig herrie, en het lost zichzelf soms tijdelijk op. Tot de waterrekening komt.

De rekensom is de moeite van het opschrijven waard. Een dun straaltje dat continu loopt kost vijf tot tien kubieke meter per maand. Bij ongeveer 1,60 euro per kubieke meter, inclusief de zuiveringsheffing, is dat honderd tot ruim tweehonderd euro per jaar. Een goed doorlopende klep tikt het dubbele aan. En dat is dan alleen het water, nog niet de irritatie van dat geluid om drie uur 's nachts.

Het goede nieuws: er zijn maar twee onderdelen die dit kunnen veroorzaken, en je kunt in een half uur uitzoeken welke van de twee het is.

De twee verdachten

Elke stortbak, of hij nu zichtbaar aan de muur hangt of ingebouwd is achter een drukknopplaat, heeft dezelfde twee onderdelen die water tegenhouden.

De vulkraan laat water in de bak lopen en sluit af als het niveau hoog genoeg is. De vlotter bepaalt wanneer dat is. Sluit de vulkraan niet meer af, dan blijft de bak vollopen. Het overtollige water loopt dan via de overloopbuis naar de pot.

De spoelklep zit onderin de bak en houdt het water tegen tot je doortrekt. Sluit hij niet meer goed, dan lekt er langzaam water onderdoor naar de pot, waardoor het niveau zakt en de vulkraan af en toe aanslaat om bij te vullen.

De kleurstoftest

Dit is de snelste manier om te weten welke van de twee het is.

Doe een paar druppels voedingskleurstof in de stortbak. Heb je dat niet, dan werkt een scheutje sterk gekleurde limonade ook, of een oplosbaar tablet. Wacht een half uur zonder door te spoelen.

Verschijnt de kleur in de pot? Dan lekt de spoelklep.

Blijft de pot schoon terwijl je wel water hoort lopen? Dan sluit de vulkraan niet af en loopt het via de overloop weg.

Je kunt het ook aan het geluid horen. Een vulkraan die niet sluit geeft een constant sissend geluid en het waterniveau in de bak staat maximaal hoog, tot aan de overloop. Een lekkende spoelklep geeft juist een geluid met tussenpozen: het niveau zakt langzaam, de vulkraan slaat aan, vult bij, en dan is het weer stil tot de volgende ronde.

Als het de vulkraan is

Vaak is het niet eens kapot maar verkeerd afgesteld. Het waterniveau hoort ongeveer twee centimeter onder de bovenkant van de overloopbuis te staan. Staat het hoger, dan loopt er permanent water over de rand van de overloop, hoe goed de vulkraan verder ook sluit.

Bij een klassieke vlotterarm buig je die iets naar beneden om het niveau te verlagen. Bij een moderne verticale vlotter zit er een klemmetje of een stelschroefje op de stang. Bij een inbouwreservoir zit de instelling meestal op de vulkraan zelf.

Sluit hij ook na afstellen niet, dan zit er vaak kalk of gruis op de afdichting. Draai de watertoevoer dicht, haal de vulkraan eruit, spoel hem schoon en kijk naar het rubber membraan. Is dat hard of ingedeukt, dan is vervangen de oplossing. Een universele vulkraan kost tussen de vijftien en dertig euro.

Als het de spoelklep is

Draai de watertoevoer dicht, spoel de bak leeg en haal de klep eruit. Bij de meeste modellen is dat een kwartslag draaien en optillen.

Kijk naar de rubberen afdichting aan de onderkant. In veruit de meeste gevallen zit daar een kalkrand op of is het rubber hard geworden. Schoonmaken helpt soms, maar bij hard rubber is het uitstel van executie. Een nieuwe klep kost tussen de vijftien en veertig euro, afhankelijk van het merk.

Kijk ook even naar de zitting waar de klep op valt. Is die ruw of aangetast, dan sluit ook een nieuwe klep niet goed. Dat is het punt waarop het reservoir zelf aan de beurt is.

Hangtoiletten: het valt mee

Veel mensen denken dat een inbouwreservoir betekent dat de wand open moet. Dat is bijna nooit zo. Inbouwreservoirs zijn juist ontworpen om via de opening achter de drukknopplaat onderhouden te kunnen worden.

De plaat haal je los door hem voorzichtig op te tillen en naar je toe te kantelen, of door twee schroefjes los te draaien, afhankelijk van het merk. Daarachter zit een revisieopening met daarin de vulkraan en de spoelklep, beide uitneembaar.

Belangrijk is dat je weet welk merk je hebt. Geberit, Grohe, Wisa en Schell hebben allemaal eigen onderdelen die niet uitwisselbaar zijn. Kijk op de binnenkant van de drukknopplaat of op het reservoir zelf: daar staat vrijwel altijd een merk en een typenummer.

Alleen als het reservoir zelf lekt of als de ophangbeugels zijn doorgeroest, moet er echt meer open. Dat komt zelden voor.

Wanneer je beter belt

Bel als de watertoevoerkraan niet dicht wil. Zonder die kraan dicht kun je niets aan de bak doen, en als je hem forceert sta je met de hoofdkraan dicht in een huis zonder water.

Bel als je het merk van je inbouwreservoir niet kunt vinden of als er geen onderdelen meer voor te krijgen zijn. Bij oude, niet-merkgebonden systemen is er soms een universele oplossing, maar dat vraagt om iemand die de varianten kent.

Bel als er water op de vloer staat rond het toilet, want dat is een ander probleem dan doorlopen. Dat komt uit de aansluiting op de bak, uit de verbinding tussen bak en pot, of uit de manchet tussen pot en afvoer. Dat laatste is de vervelendste, want dan loopt er bij elke spoeling een beetje vuil water onder de pot door.

En bel als je het gewoon geregeld wilt hebben. Bij ons kost een doorlopend toilet verhelpen tussen de 95 en 145 euro inclusief voorrijden en een standaard onderdeel. Dat is ongeveer wat je in een jaar aan verspild water kwijt bent.